كوتاهى مىكردند سخت كيفر مىدادند . . . در كتاب مقدس زرتشت فصل‌هاى بلندى است كه از آيين‌ها و قوانين ويژهء پاكى جسم و جان سخن مىگويد . « 1 » در مكتب مزديسنايى پزشكان به چندين دسته ، هريك با كارآيى ويژه بخش مىشدند ، از جمله بر پايه بند 6 ارديبهشت يشت مىتوان از پنج‌گونه پزشك ( اشوپزشك ، گياه‌پزشك ، كارد پزشك ، مانتره‌پزشك ، دادپزشك ) نام برد . از سخن برخى پژوهشگران برمىآيد كه روش اشوپزشك در چهارچوب اشويى ( پاكى و راستى ) مىگنجيده و وى از راه شيوه‌هاى پاك داشتن تن و جامه و خوراك و دورى از نوشيدنىهاى مستىآور از پيدايش بيمارى جلوگيرى مىكرده است . « 2 » بر پايهء نظر ديگرى دسته‌اى از گياه‌پزشكان ، درست‌پات يا درست‌بذ ( به معناى خداوند تندرستى ) نام داشتند كه براى زدودن علّت بيمارىها ( پيش از بروز ناخوشى ) به‌ويژه از راه بهداشت محيط و جلوگيرى از پيدايش و گسترش بيمارىهاى واگير تلاش مىكردند . « 3 » به هر روى آشكار است كه پارسيان پارسا با اين سازماندهى ، پيشگيرى را از همان نخست در جايگاه استوار خود نهاده و نهادينه كرده بودند . همچنين پيام‌آور نيكى و بهى ، به پاكيزه نگاه داشتن چهار آخشيگ ( هوا و آب و خاك و آتش ) فرمان داد و آلودن آنها را گناه شمرد . در كيش او پاكيزگى آب با دور نگهداشتن آن از آلودگىها انجام مىگرفت و هركس آلايشى در آب مىديد بايست در زدودن آن مىكوشيد حتى اگر خود آن را نيالوده بود . آب بايستى زلال و پاك نگاه داشته مىشد ، بنابراين آنچه ناپاك و پليد بود ( مانند براز يا پارچهء آلوده به خون ) هرگز يكراست در آب روان چون جوى و رود ، و يا در درياچه ، و يا در جاى نگاهدارى آب چون آب‌انبار و چاه آب شسته نمىشد و حتى در پايين‌دست آب نيز همواره آب

--> ( 1 ) - تاريخ تمدن ويل دورانت ، ج 1 ، ص 432 ( 2 ) - پزشكى در ايران باستان ، دكتر مويد سهراب خدابخشى ، ص 27 ( 3 ) - تاريخ پزشكى ايران و سرزمين‌هاى خلافت شرقى ، سيريل الگود ، ص 33 - 32 و : تاريخ پزشكى و درمان جهان از آغاز تا عصر حاضر ، محمد تقى سرمدى ، ج 1 ، ص 148